Het Kerstbomenbier is ontstaan in 2011. Samen met de Leidse slijterij Wines & More hebben we allerlei kruiden-combinaties uitgetest om te komen tot een mooi kerstbier. Met één extra speciale ingrediënt: dennetoppen, die tijdens de kook worden toegevoegd. Dat geeft het bier een unieke geur en smaak. Met zo’n ingrediënt was de naam Kerstbomenbier natuurlijk zeker van toepassing.

De naam heeft echter één nadeel: het wordt vooral rond Kerst verkocht, terwijl het eigenlijk een mooi winterbier is dat ook na de Kerstdagen uitstekend gedronken kan worden. Na de editie 2012 komt er daarom in 2013 geen Kerstbomenbier meer. De batch van ruim 400 liter die nu staat te lageren krijgt een nieuwe naam!

Een nieuwe naam bedenken met dezelfde lading bleek nog geen makkelijke opgave. Allerlei Nederlandse varianten passeerden de revue, zoals Dennebier en Sparrebier. Die laatste naam had speciaalbiercafé De Paas (Den Haag) er in januri 2013 al aan gegeven, want ze vonden ook dat je dit bier uitstekend kon drinken ná december. Door de mogelijke associatie met ‘bier van de Spar(-supermarkt)’ viel die naam echter ook af.

Andere inspiratie kwam van de soms zeer creatieve namen die Amerikaanse craft brewers geven aan hun bieren. ‘Hair-Of-Wiggling-Dog-Beer’ of ‘I-Did-Your-Mom-Last-Night-Ale’ zijn – geloof ik – geen bestaande bieren, maar het zit er niet ver vandaan. Samen met ‘Pine Tops’ (Engels voor ‘dennetoppen’) zou dat iets leuks moeten opleveren.

Clarence Pine Top Smith

Nu blijkt er begin vorige eeuw een Amerikaans pianist te hebben geleefd met de naam Clarence ‘Pine Top’ Smith (link, link). In december 1928 nam hij het nummer “Pine Top’s Boogie Woogie” op, en dat bleek de eerste opname zijn waarbij de naam ‘boogie woogie’ werd gebruikt. Clarence was daarmee naamgever en inspirator voor een geheel nieuwe muziekstijl. Luister naar de ‘original recording‘ van 29 december 1928, waarop Clarence ook uitlegt hoe je moet dansen op deze muziek. Of naar de vertolking door Neville Dickie in 2008. En voor wie zelf aan de slag wil: de partituur.

Met Clarence zelf liep het helaas minder goed af. Een paar maanden later werd hij per ongeluk doodgeschoten tijdens een gevecht in een dansgelegenheid. “Don’t shoot the piano player; he’s doing the best he can” was blijkbaar niet van toepassing in het Chicago van Al Capone, Prohibition en de Roaring Twenties.

Als eerbetoon aan Clarence ‘Pine Top’ Smith en zijn allereerste boogie-woogie opname heet het Kerstbomenbier voortaan Pine Tops Boogie Ale!

Leidsch Pine Tops Boogie Ale, etiket 2013

Leidsch Pumpkin Raisin Bock, tap 2013

Leidsch Pumpkin Raisin Bock is dit jaar alleen op tap verkrijgbaar. We hebben weliswaar een ‘grote’ batch van ruim 4 hl gemaakt, maar de vraag naar fusten was zo groot dat er geen flessen meer afgevuld konden worden. Dit weekend op tap bij het BBF A’dam, op zondag 3 november bij Einstein in Leiden (Bokkenwandeling), en ook nog bij De Paas in Den Haag. Volgend jaar brouwen we 2x zo veel… ;-)

Lees verder over het ontstaan van de Leidsch Pumpkin Raisin Bock:
http://www.leidschbier.nl/2011/10/07/leidsch-pumpkin-raisin-bock-alleen-in-noordwijk/.

update 27 oktober 2013
Vanmiddag de 1e prijs behaald tijdens BBF Amsterdam in de categorie Speciale Bock! Dat geeft wel een supergevoel zeg: eerste keer meedoen en dan al zo’n resultaat. Helaas was het bier gisteravond al op, dus volgend jaar brouwen we een dubbele batch. Ik zoek wel alvast vrijwilligers om een vrachtwagenlading pompoenen te schillen en roosteren… ;-)

Leidsch Pumpkin Raisin Boc, 1e prijs Speciale Bock 2013

WvhNB

Op zaterdag 1 en zondag 2 juni 2013 kan het publiek bij meer dan 70 Nederlandse bierbrouwerijen een kijkje nemen achter de schermen. De brouwerijen organiseren onder andere demonstraties, proeverijen en rondleidingen. Zonder uitzondering hebben deze bierbrouwers veel aandacht, liefde en passie voor hun produkt: Nederlands Bier. En ze willen de consument verwennen met dit ‘vloeibare geluk’.

De Leidsche Bierbrouwerij is natuurlijk ook geopend, en wel op zaterdag én zondag van 14 tot 19 uur. Dit jaar voor het eerst op de nieuwe brouwerijlocatie aan de Flevoweg 35 A, te Leiden! (nog steeds in de Merenwijk ‘achter de Gamma’)

We hebben diverse bieren op tap (maar niet allemaal tegelijk). Vanzelfsprekend onze vaste toppertjes Blond en Aaipiejee. Maar dit jaar ook het Kuitbier, een moderne versie van een authentiek Hollands biertype uit de 15e eeuw. Daarnaast de Raisin Porter, een speciale Flavorites-versie van de Morsporter gelagerd op rozijnen. En last but not least een kakelverse Weizen 2013, het eerste bier gebrouwen op de nieuwe locatie.

Voor een aantal ruimtes op de nieuwe locatie zoeken we nog inspiratie qua inrichting (entree, proeflokaal, kantoor). Alle bezoekers kunnen hun ideeën, suggesties etc. aangeven en de beste inzendingen krijgen een uniek Leidsch Bier-pakket als dank!

Iedereen is van harte welkom!


Nederlands Bier is zoveel meer dan het ‘Hollands pilsje’. Er zijn nog minstens 50 andere biertypen en elke brouwerij maakt daarop zijn eigen, unieke variaties. Zo is in 2013 het Kuitbier (een authentiek, 15e eeuws, Hollands biertype) opnieuw gebrouwen door verschillende brouwerijen. Voor elke smaakvoorkeur, elke gelegenheid en elk gerecht is er wel een perfect bier te vinden. Nederlands Bier is bedoeld om je smaakpapillen te verwennen, dus… geniet ervan!

Jazeker, Leidsch Bier heeft ook de uitdaging aangenomen van de Campagne Nederlandse Bierstijlen. Deze groep van meer dan twintig bierkenners, brouwers en historici heeft zichzelf als doel gesteld om oude, vergeten Nederlandse bierstijlen weer nieuw leven in te blazen. Op 21 januari 2013 viel de e-mail van de Campagne in de bus met een oproep aan alle brouwers van Nederland om een Kuitbier te brouwen. Dit biertype is ontstaan in 15e eeuw in het toenmalige Holland, en heeft ruim vierhonderd jaar bestaan tot in de 19e eeuw.

De Campagne had in samenwerking met Derek Walsh de volgende uitgangspunten voor het bier bepaald:

  • de storting bevat minimaal 45% bleke haver, havervlokken of havermout; minimaal 20% bleke tarwe of tarwemout; en maximaal 35% pils- of pale ale mout;
  • Het alcoholgehalte ligt tussen 4,7% en 7,9%;
  • De kleur van het bier is blond (10 EBC) tot goud/amber (25 EBC);
  • Er wordt een neutrale gist gebruikt (geen Weizenbier gist);
  • Het is een tamelijk bitter bier waarvan het hoparoma sterker is dan de bitterheid;
  • Het wordt gehopt met oudere Europese nobel varieteiten, zoals Hallertau Mittelfrüh, Saaz, Tettnang of East Kent Goldings (het gebruik van in Nederland verbouwde hop wordt aanbevolen);
  • De hopbitterheid ligt tussen de 25 en 35 EBU;
  • Er mogen geen kruiden, specerijen, vruchten of andere levensmiddelen worden toegevoegd anders dan hierboven genoemd;
  • Het bier moet minstens een dun laagje schuim hebben.
  • De smaak van kuitbier is apart en  heeft muntachtige en papierachtige eigenschappen;
  • Eiwittroebelighied zal er voor zorgen dat het bier iets mistig wordt en blijft.

Met name het grote aandeel haver (minimaal 45%) in de storting is opvallend. In hedendaagse bieren wordt vooral veel gemoute gerst gebruikt en daarnaast (in sommige biertypen) een behoorlijk aandeel tarwemout. Andere granen als rogge, spelt, boekweit en haver worden slechts sporadisch gebruikt. Door de grote hoeveelheid haver krijgt het bier alvast een geheel eigen smaak en karakter.

Het Leidsch Kuitbier is gebrouwen op 3 maart 2013, als laatste brouwsel op de oude brouwerijlocatie (inmiddels zijn we verhuisd naar een veel grotere locatie aan de Flevoweg 35a). Helaas maar een batch van ruim 200 liter, want bij de introductie bleek al dat dit bier zeer in de smaak viel. Leidsch Kuitbier is alleen te proeven tijdens de Biermarkt bij café Olivier (21 april), de Lentebierwandeling bij café Lemmy’s (19 mei), het Bierproeffestival in Den Haag (23 t/m 25 mei), de Kuitbierproeverij in café Storm (29 mei) en natuurlijk in de brouwerij zelf tijdens de Nederlandse Brouwerijdagen (1 en 2 juni).

Leidsch Kuitbier, etiket 2013

Leidsch Kuitbier wordt nu nog niet op fles afgevuld, maar het etiket is al wel ontworpen door buro B71. Geheel volgens de nieuwe etikettenlijn 2013 met het segment rechtsboven steeds in een andere kleur. In het blauwe segment staat de poort afgebeeld van het Stevenshofje aan de Haarlemmerstraat in Leiden. Het hofje is in 1487 gesticht door de rijke brouwer Willem Aerntsz. van Tetrode en vernoemd naar de patroonheilige van het Leidse brouwersgilde, Sint Steven. Gelet op het jaartal zou het dus heel goed kunnen dat deze roemruchte brouwer destijds zelf ook een Kuitbier heeft gebrouwen!

De bijnaam ‘Steefje’ voor dit bier is helaas niet door de ballotage gekomen. Het publiek zou met ‘doe mij maar een leidschsteefje’ zo maar iets anders kunnen bestellen dan de bedoeling was… ;-)

In april 2004 verscheen Leidsch Blond voor het eerst op de markt. Gehuld in een klassiek flesje (het pijpje, oftewel de Apo 33 cl) en met een etiket waarop de kleur rood en een stukje van een schilderij van Jan Steen de boventoon voerden.

Aan het ontwerp van het etiket waren een stuk of dertig proefversies vooraf gegaan, variërend van ‘absurd en extreem’ (denk Flying Dog-achtig) tot ‘toeristisch groeten uit’ met foto’s van bekende Leidse gebouwen. In de vitrine in het proeflokaal zijn nog enkele ‘fraaie’ voorbeelden te bewonderen.

De kleurstelling was vanaf het begin duidelijk: rood en wit, want dat zijn de kleuren van de stad Leiden. Ook de twee sleutels in het logo verwijzen naar de sleutels in het Leidse stadswapen en bevestigen de band met de stad.

Leidsch Blond, etiket 2008

Het stukje schilderij (uit “Vrolijk gezelschap op een terras” van Jan Steen) was een eerbetoon aan deze Leidse meester-schilder, één van de beroemdste zonen van onze stad. Minder bekend, maar in dit kader wel heel treffend: Jan Steen is ook nog bierbrouwer geweest, net als zijn vader (hoewel de laatste wel een stuk succesvoller was op dat gebied).

Bij de meeste bieren naast Leidsch Blond vormt een stukje schilderij van Jan Steen de blikvanger op het etiket. Het geeft de etiketten een klassiek uiterlijk, passend bij traditionele speciaalbieren.

Maar de tijden veranderen…

Bij de ontwikkeling en introductie van de Aaipiejee (in september 2010) was al een vernieuwende koers uitgezet op het gebied van geur en smaak. En ook de Morsporter, Pumpkin Raisin Bock en het Kerstbomenbier zijn geen bieren met een doorsnee karakter. Het werd hoog tijd om die moderne, vernieuwende koers ook tot uitdrukking te laten komen in de verpakking van de bieren. Na enig geploeter achter de PC bleek dat een modernisering van de bestaande etikettenlijn niet uit mijn eigen creatieve brein zou gaan komen. Er was professionele hulp nodig!

Met de groei van het aantal klein bierbrouwerijen in Nederland groeit ook de behoefte aan grafische ontwerpen voor met name etiketten, maar ook logo’s, viltjes, posters etc. Eén naam komt daarbij steeds weer voorbij: Bob van Dijk (van buro b71.nl). Nadat ik heel prettig met hem had samengewerkt bij de ontwikkeling van het etiket voor de Wintersplinter (opdrachtbier voor het lustrum van PINT Zuid-Holland) was voor mij duidelijk dat Bob de aangewezen man was om een nieuwe etikettenlijn voor Leidsch Bier te ontwikkelen.

Begin januari kwam Bob met drie fraaie, verrassende ontwerpen waarbij één ontwerp er qua moderne uitstraling bovenuit stak. Precies het soort ontwerp dat past bij vernieuwende koers van Leidsch Bier. Natuurlijk was er nog aardig wat schaafwerk nodig om tot een definitieve ontwerp te komen, maar het resultaat is er dan ook naar.

Leidsch Blond, etiket 2013

Geen traditionele plaatjes meer of stukjes schilderij (sorry Jan Steen). Maar strakke lijnen en een schuine ‘off-centered’ vlakverdeling die ook al in het logo zit. Het logo zelf is overigens niet veranderd. Dat was mentaal nog een te grote stap… ;-)

Het vlak rechtsboven heeft per bier een andere kleur, zodat de verschillende bieren makkelijk te herkennen zijn (bijvoorbeeld geel voor de Blond, en bruin voor de Morsporter). In datzelfde vlak is op de achtergrond een Leids stadsgezicht terug te vinden (bij de Blond het stadhuis, bij de Morsporter vanzelfsprekend de Morspoort, etc.).

Het vlak linksboven bevat alle technische informatie over het bier. En linksonder staan de links naar het Internet (website, Facebook) inclusief een QR-code. Als je zo’n QR-code scant met je smartphone kom je direct op de webpagina van het betreffende bier terecht. Je vindt daar (in de toekomst) nog meer informatie met name over de culinaire toepassingen en combinaties met dat bier.

Leidsch Blond, flessen 2013

Om de vernieuwing compleet te maken worden de Leidsche bieren voortaan gebotteld in een moderne fles: de Longneck 33 cl. Internationaal al langer bekend als bierfles en inmiddels ook bij enkele Nederlandse brouwerijen in gebruik. De grote fles (Bière Belge 75 cl, met kurk en korf) blijft. Met zijn ronde schouder en lange nek past ‘ie eigenlijk veel beter bij de nieuwe fles dan bij de oude.

De komende periode zullen ook de andere Leidsche bieren één voor één in het nieuwe jasje gehesen worden. Te beginnen met de speciale Flavorites-edities van de Morsporter (gelagerd met verrassende ingrediënten). En daarna het Kuit-bier (een haverbier volgens oud-Hollandse receptuur) en voor de zomer de Weizen.

Geniet ervan!